Clematis florida i jego odmiany mają
bardzo oryginalne, kunsztownie zbudowane, przyciągające uwagę kwiaty. Mimo to
są rzadko spotykane w ogrodach, gdyż ich uprawa nie jest łatwa. Nadają się
bardziej dla koneserów i osób, które dbają o ogród niż dla początkujących
amatorów, szukających szybkiego efektu. W ogrodzie trzeba im dobrać ciepłe,
zaciszne miejsce, podczas sadzenia pamiętać o zapewnieniu drenażu, a potem o
podlewaniu, przed zimą należy je starannie zabezpieczyć, ale warte są tego
zachodu.
Clematis florida rośnie na
naturalnych stanowiskach w południowych i południowowschodnich Chinach. Co
najmniej od początku XVIII w. był uprawiany w ogrodach Japonii, a do Europy
dotarł w 1776 r., sprowadzony przez Thunberga. Jest pnączem dorastającym do 2
m. Ma pędy drewniejące, cienkie, podłużnie żebrowane, łamliwe. Wspina się
przytrzymując podpór ogonkami liściowymi. Liście są najczęściej półzimozielone,
złożone z 3 – 9 lancetowatych lub owalnych listków. Liście w okresie wegetacji
są ciemnozielone, a jesienią często stają się purpurowozielone. Kwiaty mają
średnicę 5 – 10 cm, są osadzone pojedynczo, na długich (10 – 15 cm) szypułkach
wyrastających w kątach liści (węzłach). Składają się najczęściej z działek
(może ich być czasem od 4 do 8). Działki są owalne, mają lekko falowane brzegi,
kremowobiałe, na spodzie najczęściej z jasnozielonym pasem przez środek.
Jesienią całe kwiaty lekko zielenieją. Z okwiatem silnie kontrastują długie
pręciki – składające się z ciemno-purpurowo-fioletowych, prawie czarnych
pylników, osadzonych na nitkach, które są białe u podstawy, a fioletowe na
górze. Kwitnie na tegorocznych pędach - w ogrodzie od czerwca do września, a w
miejscach pozbawionych mrozu - od początku maja do końca grudnia. Kwiaty powoli
się rozwijają i powoli przekwitają, ładnie wyglądając przez kilka tygodni.
W uprawie najczęściej spotyka się dwie
odmiany tego gatunku:
Clematis florida var. flore-pleno
(syn. Clematis
florida 'Alba', 'Alba Plena', 'Plena', 'Flore Pleno') ma białe, pełne,
rozetowate, bardzo regularnie zbudowane kwiaty. Są najbardziej pełne, a pewnie
i najładniejsze wśród pełnokwiatowych odmian powojników. Wszystkie pręciki są
przekształcone w prątniczki wyglądające tak samo jak działki – są lancetowate,
białe, czasem z zielonkawym odcieniem (zwłaszcza jesienią) oraz z jasnozielonym
pasem przez środek spodniej strony. Kwiaty mają średnicę 8 – 10 cm. Charakter
wzrostu, wygląd liści i pędów oraz termin kwitnienia są podobne do gatunku.
Christopher Grey-Wilson podaje, że odmianę tę spotyka się na naturalnych
stanowiskach w górach południowowschodniej części chińskiej prowincji Yunan.
Porasta tam zarośla na wysokości około 1700 m n.p.m.. Uprawiana jest od kilku
wieków w ogrodach Japonii, skąd sprowadzono ją do Europy w 1835 r.
Clematis florida var. sieboldiana
(syn. Clematis
florida var. bicolor, 'Bicolor', 'Sieboldii', 'Sieboldiana') ma kwiaty
złożone z owalnych, kremowobiałych działek, często z zielonkawym pasem przez
środek i wypełniających ich środek fioletowych prątniczek (pręcików
przekształconych w okwiat). Prątniczki mogą mieć różną długość i kształt, ale
zawsze są węższe i krótsze niż działki. Kwiaty wyglądają bardzo oryginalnie i
atrakcyjnie. Wielu uznaje je za najbardziej niezwykłe wśród wszystkich
powojników. Kwiaty mają średnicę 10 - 12 cm. Charakter wzrostu, wygląd liści i
pędów oraz termin kwitnienia są podobne do gatunku. Odmiana ta od wieków jest
uprawiana w Japonii, skąd sprowadził ją do Europy Phillipp van Siebold (stąd
nazwa odmiany), sadząc w Ogrodzie Botanicznym w Leiden (Holandia).
Clematis florida var.
flore-pleno i Clematis florida var. sieboldiana często ulegają mutacjom
(sportom) upodabniającym je do siebie. Można spotkać rośliny mające
jednocześnie zarówno kwiaty jednej jak i drugiej odmiany. Czasem zdarza się, że
jeden kwiat może mieć cechy obu odmian – jego jedna połowa wygląda jak u Clematis
florida var. flore-pleno, a druga jak u Clematis florida var.
sieboldiana.
Powojnik kwiecisty i jego odmiany, powinno
się ciąć silnie, gdyż kwitną na tegorocznych pędach. Wymagają gleb wilgotnych,
ale dobrze zdrenowanych, stanowisk ciepłych, słonecznych, osłoniętych od
wiatru. W ostre zimy mogą przemarzać. Nie należy ich sadzić w rejonach Polski o
najostrzejszym klimacie oraz w zastoiskach mrozowych. Po posadzeniu, ziemię
wokół rośliny powinno się wyściółkować (np. korą), a późną jesienią podstawę
roślin obsypać korą i dodatkowo osłonić strioszem (gałązkami roślin iglastych).
Opisane powojniki nadają się do sadzenia w zacisznych, słonecznych miejscach
ogrodu, np. przy średnio silnie rosnących, zimozielonych krzewach (Ilex...).
Ładnie wyglądają posadzone do dużych
pojemników. Uprawa w pojemnikach umożliwia przeniesienie ich jesienią do
chłodnego, ale bezmroźnego pomieszczenia (zimne szklarnie, oszklone werandy,
ogrody zimowe...), gdzie kontynuują kwitnienie nawet do końca grudnia i mogą
utrzymać zielone liście do wiosny.
Kwiaty Clematis florida i jego odmian
nadają się do dekoracji wnętrz, gdyż po ścięciu i wstawieniu do wody, zachowują
świeżość nawet do 2 tygodni.
Powojnik kwiecisty i jego odmiany trudno jest
rozmnożyć, a ich uprawa w szkółce jest kłopotliwa, dlatego są trudno dostępne w
handlu. Najlepiej ich szukać w szkółkach i centrach ogrodniczych
specjalizujących się w bogatym asortymencie roślin.
