Wawel jest w Polsce chyba najlepszym i zarazem najbardziej zróżnicowanym pod względem zastosowania i liczby gatunków przykładem wprowadzania roślin pnących w zgodzie z architekturą zabytkową. Dość monumentalna i zarazem zróżnicowana architektura daje szansę na wprowadzenie roślin silnie rosnących.
Na Wawelu nie ma urządzonych, regularnych ogrodów - zieleń ukształtowana jest na zasadzie swobody. Dzięki takiemu rozwiązaniu roślinność nie odciąga uwagi od zabytkowych budowli. To one są najważniejsze - zadaniem zieleni jest podkreślenie ich rangi i uwypuklenie historycznego charakteru.
Obszerny plac pośrodku wzgórza wawelskiego pozwala ogarnąć wzrokiem dużą przestrzeń wraz z budynkami otaczającymi plac. Dość duża ich część, wzorem średniowiecznych tradycji aranżacji dziedzińców zamkowych jest porośnięta roślinami pnącymi.
Pnącza są wprowadzone na Wawelu z umiarem i rozwagą. Przykładem tego jest umiejętne zastosowanie
winobluszczu trójklapowego na dziedzińcu arkadowym. Od wschodu, północy i zachodu dziedziniec otoczony jest skrzydłami zamku, z biegnącymi wokół trzykondygnacyjnymi krużgankami.
Czwarta, tylna ściana jest elewacją dawnych kuchni królewskich. Właśnie na nią został wprowadzony
winobluszcz. Pokrywa on praktycznie całą fasadę, lecz dzięki temu że znajduje się tylko na jednej, najmniej ozdobnej ścianie dziedzińca, nie zakłóca jego unikalnego charakteru.
Winobluszcz trójklapowy pokrywa także elewacje innych wawelskich budynków - Wikarówki, dawnego seminarium duchownego i domu katedralnego (położonych w pobliżu Katedry) i części zachodniej fasady budynku dawnych kuchni królewskich (fot. 1 i 2). Winobluszcz trójklapowy porasta również jedną z bram wawelskich podkreślając jej monumentalny charakter (fot. 3).

Fot. 3 - Winobluszcz trójklapowy nie zakrywa całej bramy - dobrze widoczna jest jej forma architektoniczna - fot. B. Jackiewicz
|

Fot. 4 - Najstarsza wieża wawelska - Wieża Złodziejska pokryta bluszczem pospolitym fot. Jacek Borowski
|
Budowle wawelskie - budynki, baszty, bramy, mury - zbudowane są w przeważającej części z kamienia i cegły. Tynki położone są na elewacjach zamku w stylu renesansowym, na części Katedry wraz z Kaplicą Zygmuntowską oraz budynku dawnej kuchni. Wieże, mury i budynki gotyckie pozostały nieotynkowane, co nadaje im surowość i pewną toporność. Dzięki swojej wielkości i monumentalności porastające je silne i zwarte pnącza nie mają szans ich zakryć i zdominować. Oprócz
winobluszczy zastosowano tutaj także
milin amerykański (Campsis radicans),
bluszcz pospolity (Hedera helix) (fot. 4 oraz 5),
kokornak wielkolistny (Aristolochia macrophylla) (fot. 6) a na koronie murów od strony północnej zamku
rdest (rdestówkę) auberta (Fallopia aubertii) (fot. 7 i 8). Zbudowane z białych skał wapiennych mury i murki oporowe wewnątrz fortyfikacji porośnięte są
bluszczem. Ich jasna barwa stwarza doskonałe tło dla ciemnej zieleni liści.
Bluszcz tworzy także dywan na zacienionym tarasie przed wejściem do restauracji.

Fot. 5 - Bluszcz porasta również pień martwego drzewa - fot. Jacek Borowski
|

Fot. 6 - Kokornak wielkolistny pnie się po murze, jego duże liście wyglądają wręcz niepozornie przy surowych kamieniach - fot. Jacek Borowski
|
Na wysokie ceglane mury obronne od strony wschodniej wzgórza wprowadzony został
winobluszcz pięciolistkowy. Długie, nawet kilkunastometrowe girlandy, zwisające prawie do podstawy muru, podkreślają jego masywność i wysokość (fot. 9). Mimo, iż
winobluszcz jest rośliną silnie rosnącą i ekspansywną, z daleka sprawia wrażenie lekkości. Zielona barwa ulistnienia podkreśla latem kolor muru, kontrastując z nim. Dodatkowym walorem jesienią są liście mieniące się wieloma barwami.
Na Wawel wprowadzono niewiele gatunków o ozdobnych kwiatach. Przy wejściu do Kaplicy Zygmuntowskiej, przy murze posadzono kwitnące na czerwono pnące róże, a na jednej z baszt
glicynię (wisteria). Dobrze komponują się z jasnym, zbudowanym z bloków kamiennych murem (fot. 10).
Zarówno dobór roślin, jak i dobrze przygotowane podpory dowodzą, że rośliny zostały wprowadzone rozmyślnie. Nie widać uszkodzeń spowodowanych niewłaściwym ich zastosowaniem. Zarówno sposób eksponowania najwyższej rangi budowli zabytkowych, jak i dobór gatunkowy pnączy nie budzi zastrzeżeń.

Fot. 9 - Na fortyfikacjach wokół wzgórza girlandy winobluszczu tworzą zieloną elewację - fot. Jacek Borowski
|

Fot. 10 - Na najwyższej wawelskiej wieży (Wieża Skarbowa) nawet silnie rosnąca glicynia wygląda niepozornie - fot. Jacek Borowski
|