Niskie rośliny okrywowe

Vinca minor 'Atropurpurea'

Rośliny okrywowe mogą zastąpić trawnik, tworzyć obwódki lub przykryć ziemię pod wyższymi roślinami - przeciwdziałając wydmuchiwaniu jej przez wiatr, wypłukiwaniu przez wodę, przesychaniu oraz hamując wzrost chwastów. Rośliny prawidłowo dobrane do stanowiska dają najlepsze efekty. Ułatwiają bardzo pielęgnację terenów zieleni obniżając potrzebny na to czas i koszty, a także podnoszą ich estetykę. Z powodzeniem mogą być stosowane zarówno w małych jak i dużych ogrodach oraz w zieleni publicznej. Najlepsze efekty dadzą rośliny prawidłowo dobrane do stanowiska, wielkości miejsca, które chcemy pokryć oraz do siły wzrostu sąsiadujących roślin. Z powodzeniem można wykorzystać w tym celu zarówno pnącza, które pozbawione podpór będą płożyć się po ziemi, a charakteryzują się dużą dynamiką wzrostu, jak i wolniej rosnące krzewinki. Zdobić będą masą liści i/lub kwiatów. Są one odporne i mało wymagające. Można dobrać odmiany dobrze rosnące w półcieniu, czy nawet w cieniu (np. bluszcz, trzmielinę Fortune'a, hortensję pnącą, przywarkę oraz krzewinkę nie będącą pnączem - barwinek), a z zagospodarowaniem takich miejsc są często problemy. Są i takie, które poradzą sobie na słonecznych, lekko podsychających miejscach (np. odmiany Clematis z Grupy Tangutica).

Clematis 'Praecox' Grupa Heracleifolia wypełnia wolną przestrzeń tworząc okrywę (fot. Sz. Marczyński) Clematis odmiany z Grupy Integrifolia tworzy wielobarwną okrywę (fot. Sz. Marczyński) Clematis 'Arabella' Grupa Integrifolia w 6 tygodni po posadzeniu (fot. Sz. Marczyński) Clematis 'Arabella' Grupa Integrifolia tworzy okrywę (fot. Sz. Marczyński) Clematis 'Mme Julia Correvon' Grupa Viticella - jako roślina okrywowa (fot. Sz. Marczyński)

Najlepszym powojnikiem okrywowym jest Clematis z Grupy Heracleifolia 'Praecox'. Powstał jako mieszaniec powojnika pnącego (Clematis vitalba) i powojnika rurowatego (Clematis tubulosa) - bardzo podobnego do powojnika barszczolistnego (Clematis heracleifolia). Pędy płożą się po ziemi, dorastając rocznie do 3-4m i w ciągu kilku tygodni przykrywają ją szczelnym kobiercem liści, głusząc chwasty i zabezpieczając glebę przed wysychaniem i przegrzaniem. Liście są trójdzielne, ciemnozielone, z ząbkowanymi brzegami. W lipcu i sierpniu roślinę pokrywają grona drobnych (3-4 cm średnicy) beżowofioletowych kwiatów. Powojnik 'Praecox' w warunkach Polski jest wystarczająco mrozoodporny. W zależności od miejsca, które ma okrywać należy go ciąć silnie lub średnio silnie. Gdy mamy do okrycia małą powierzchnię można stosować słabiej rosnącą odmianę 'Mrs Robert Brydon', rosnącą rocznie do 2 m. Ma liście większe niż odmiana 'Praecox', ciemnozielone i błyszczące. Kwiaty jasnofioletowe.

Na mniejszych powierzchniach można tworzyć okrywy również z innych powojników bylinowych, zwłaszcza z Grupy Integrifolia (np. Clematis 'Arabella' (1994), 'Alionushka', 'Sizaia Ptitsa' czy 'Pamiat Serdtsa'), by powstały kwieciste, barwne kobierce.

Na trochę większych powierzchniach można z powodzeniem stosować wiele odmian powojników z Grupy Artagene, Grupy Vitalba, Grupy Viticella lub Grupy Tangutica (te ostatnie zwłaszcza na stanowiskach słonecznych).

• Powojnik - Clematis Grupa Atragene. Odmiany wywodzące się od górskich gatunków kwitnących w IV-VI na zeszłorocznych pędach (np. C. alpina, czy C. macropetala). Dorasta do 2-3 m. Pędy pozostawione bez podpór płożą się po ziemi i wspinają po otaczających krzewach i drzewach. Na przełomie IV i V kwiaty tworzą kolorowy kobierzec: niebieski - 'Pamela Jackman', 'Lagoon', 'Frankie', 'Maidwall Hall'; fioletowy - 'Jan Lindmark', 'Cecile', 'Blue Bird', 'Frances Rivis'; różowy - 'Willy', 'Markham's Pink', 'Jacqueline du Pré', 'Constance', 'Ruby'; biały - sibirica, 'White Swan', 'Riga', 'Albina Plena'. Później pokrywają się puszystymi owocostanami. Mają nieduże wymagania i są odporne, ale nie lubią gleb suchych i kwaśnych.
  Mogą być stosowane w półcieniu i na słońcu. Ciąć tylko w miarę potrzeby, po kwitnieniu.
• Powojnik - Clematis Grupa Vitalba. Szczególnie wartościową z tej grupy jest odmiana 'Paul Farges' (SUMMER SNOW), która rośnie silnie, jest zdrowa, mało wymagaiaca i bardzo mrozoodporna, kwitnie latem (VII-IX). Znosi różne gleby i stanowiska. W zależności od potrzeby i dostępnej przestrzeni, ciąć wiosną silnie (20 - 40 cm od podstawy) lub średnio silnie (100-150 cm od podstawy).
• Powojnik - Clematis Grupa Viticella. Pnącza kwitnące w lecie, długo i obficie. Są zdrowe i odporne, zadawalając się przeciętnymi glebami. Pozostawione bez podpór płożą się tworząc barwne kobierce. Szczególnie wartościowe są: niebieskie 'Emilia Plater' i 'Prince Charles'; fioletowe 'Etoile Violette' i 'Polish Spirit', czerwone 'Mme Julia Correvon' i 'Kermesina' oraz lilaróż 'Solina'. Corocznie wiosną ciąć silnie 20-40 cm od podstawy.
• Powojnik - Clematis Grupa Tangutica. Wywodzi się od C. tangutica i C. orientalis. Pnącza kwitnące żółto, obficie (VI-X). Bez wsparcia płożą się tworząc okrywy. Szczególnie wartościowe są odmiany: 'Lambton Park', 'Bill MacKenzie' i 'Aureolin'. Lubią miejsca słoneczne. Mrozoodporne, małe wymagania, tolerują podsychające, ubogie gleby. Nie lubią gleb zwięzłych, podmokłych (konieczny drenaż). Najlepiej ciąć je silnie (w III-IV), 10-40 cm od podstawy.

Do tworzenia okryw nadają się również inne pnącza, np. trzmielina Fortune'a (najodpowiedniejszą do tworzenia dużych okryw jest odmiana 'Coloratus' - silnie rosnąca, odporna, mało wymagająca), bluszcz, hortensja pnąca,przywarka japońska, winobluszcz pięciolistkowy (zwłaszcza na duże powierzchnie) a w miejscach osłoniętych zachodniej, południowej i centralnej Polski - wiciokrzew japoński 'Aureoreticulata' (żółto-zielone liście) i 'Halliana' (długo, obficie kwitnie, a kwiaty pachną) oraz akebia pięciolistkowa.

Euonymus fotunei 'Coloratus'

• Trzmielina Fortune'a - Euonymus fotunei. Niskie krzewinki zimozielone lub półzimozielone.

• 'Coloratus' - Najsilniej rosnąca odmiana. Liście duże (6cm), błyszczące, zimozielone, przyjmują jesienią barwę ciemnopurpurową, aby wiosną znów stać się zielonymi. Ta zmiana barw ożywia ogród. Świetna roślina okrywowa do sadzenia zarówno na stanowiskach słonecznych, półcienistych jak i cienistych, zwłaszcza do pokrywania dużych powierzchni. Posadzona przy płocie może wspinać się nawet do 2m, tworząc zielone ogrodzenie. Sadzona w rozstawie 5 szt./m² przykryje teren w 1-2 sezony. Odporna na choroby i szkodniki, stosunkowo mrozoodporna.
• 'Emerald Gaiety' - liście niewielkie (3cm), ciemnozielone z białym, nieregularnym obrzeżeniem. Pędy płożą się po ziemi, pokrywając ją zielono-białą falą. Najlepiej sadzić 7-10 szt./m². W ostrzejsze zimy może wymarzać.
• 'Emerald'n Gold' - liście nieduże (3 cm), zielone z jaskrawo-żółtymi brzegami. Posadzone w silnym cieniu tracą żółtą barwę. Pędy mają tendencję do wznoszenia się do góry. Przycięte - dobrze pokrywają powierzchnię. Posadzone przy podporze (płot, drzewo) wspinają się nawet do 2m. Mogą tworzyć dobrą osłonę podstawy powojników przed słońcem. Najlepiej sadzić 7-10 szt./m². W ostrzejsze zimy może przemarzać.
• 'Interbolwi' - Liście nieduże (3 cm), ciemnozielone z intensywnie żółtym środkiem. Pędy kładą się na ziemi nie wymagając przycinania. Nadaje się do obsadzania dużych powierzchni, wypełniania przestrzeni między wyższymi krzewami i tworzenia obwódek. Tworzy interesujący zielono-żółty kobierzec, zarówno w cieniu jak i na słońcu. Najlepiej sadzić 5-8 szt./m². Jedna z najodporniejszych na mróz odmian trzmieliny.
• 'Silver Queen' - Urocza roślina o stosunkowo dużych (5 cm) białozielonych liściach. Wiosną są one kremowożółte, potem mają zielony środek z szerokim kremowożółtym obrzeżeniem, które w lecie całkowicie bieleje. Dobrze znosi cięcie, dając szybko zwarte kobierce. Pozostawiona bez cięcia może wspinać się do góry dorastając w ciągu kilku lat do 2-3 m wysokości, kwitnąć (kwiaty niepozorne) i owocować. Najlepiej sadzić 5-8 szt./m². Do stosowania w miejscach osłoniętych w zachodniej, południowej i centralnej Polsce jako roślina okrywowa, do wypełniania przestrzeni między wyższymi krzewami i tworzenia obwódek.
• 'Sunspot' - Liście nieduże (4 cm), ciemnozielone z intensywnie żółtym środkiem, eliptycznych, wyraźnie karbowanych. W zimie lekko czerwienieją. Młode pędy są żółte, kładą się na ziemi nie wymagając przycinania. Nadaje się do obsadzania dużych powierzchni, wypełniania przestrzeni między wyższymi krzewami i tworzenia obwódek. Tworzy interesujący zielono-żółty kobierzec, zarówno w cieniu jak i na słońcu. Najlepiej sadzić 5-8 szt./m². Jedna z najodporniejszych na mróz odmian trzmieliny.

Hedera helix tworzy okrywę pod drzewami (fot. Sz. Marczyński)

• 'Thorndale'. Najlepsza z odmian. Liście duże (10 cm), zimozielone, ciemnozielone z jaśniejszą zielenią wzdłuż nerwów. Bujnie rośnie, szybko pokrywając glebę - zwłaszcza w cieniu i półcieniu tworząc zwarty kobierzec. Wspina się po ścianach, pniach drzew lub innych podporach dorastając nawet do 30 m. Nie lubi gleb suchych, kwaśnych. Najlepiej sadzić 3-5 szt./m². Jedna z najodporniejszych na mróz odmian bluszczu.
• Wartościową odmianą wartą stosowania jest również Herera hibernica - bluszcz irlandzki - o ciemnozielonych dużych liściach.

Parthenocissus quinquefolia jako roślina okrywowa (fot. Sz. Marczyński) Aristolochia durior jako roślina okrywowa; Ogród Botaniczny we Wrocławiu (fot. Sz. Marczyński)

Poza pnączami świetną krzewinką okrywową jest barwinek.

• Barwinek pospolity - Vinca minor. Zimozielona krzewinka. Liście drobne (3 cm), ciemnozielone. Pędy przyrastają rocznie 30-80 cm, płożąc się i zakorzeniając - pokrywają szczelnie glebę. Dodatkową ozdobę stanowią kwiaty - u gatunku niebieskie, u odmian: niebieskie, purpurowe lub białe. Najlepiej rośnie w półcieniu lub cieniu, na glebach umiarkowanie wilgotnych. Najlepiej sadzić 10 szt./m². Wystarczająco mrozoodporna.
• 'Alba' - kwiaty białe.
• 'Atropurpurea' - kwiaty fioletowopurpurowe.
• 'Gertrude Jekyll' - kwiaty lśniącobiałe, najwartościowsza z białych odmian.
• 'La Grave' - kwiaty niebieskie, ładne błyszczące liście, silnie rośnie i dobrze się krzewi.
• 'Plena' - kwiaty niebieskie, pełne.
• 'Ralph Shugert' - kwiaty niebieskie, liście biało obrzeżone, bardzo dobra odmiana zarówno na stanowiska słoneczne jak i cieniste.

Sadzenie. Trzeba dobrze przygotować podłoże - usuwając chwasty, gruz i inne zanieczyszczenia oraz wzbogacając ziemię dobrze rozłożonym obornikiem lub kompostem. Gęstość sadzenia zależy od siły wzrostu roślin. Przestrzeń między posadzonymi roślinami dobrze jest wyściółkować korą.

Pielęgnacja. Należy pamiętać o podlewaniu. Najlepszy efekt zapewniają linie samokroplujące. Co roku, wiosną (IV), rośliny powinny być nawożone. Pędy wyrastające zbyt wysoko lub nadmiernie rozrastające się na boki należy przycinać.

zobacz również: • wypowiedzi na forum o uprawie roślin okrywowych • inne pnącza • powojniki • lista powojników dla początkujących • encyklopedia • więcej informacji • zastosowania pnączy • złożone wyszukiwanie